×

جستجوی مطالب

استارتاپ استودیو نارون؛ کارخانه تولید استارتاپ کارگزاری آگاه

استارتاپ استودیو نارون یکی از بازوهای کارگزاری‌ آگاه در اقتصاد دیجیتال است که تقریباً یک سال از شروع فعالیت این مرکز می‌گذرد. نارون با ساختار تولید استارتاپ به سبک استارتاپ استودیو راه‌اندازی شده است و سعی دارد با تولید ایده و تیم در حوزه فناوری‌های مالی به خصوص بازار سرمایه بر اساس نیازها و ساختار کسب‌وکار کارگزاری آگاه، زنجیره ارزش این مجموعه را تکمیل کند. همچنین فراهم کردن بستر کارآفرینی با ریسک کمتر برای افراد توانمند، خبره و متخصص از اهداف اصلی این استارتاپ استودیو است. در این مقاله که از طریق مصاحبه با هم‌بنیان‌گذاران استارتاپ استودیو نارون تهیه شده، سعی کردیم به معرفی ساختار کسب‌وکار این مرکز بپردازیم.

 

استارتاپ استودیو چیست؟

استارتاپ استودیو مرکزی است که با تأمین منابع انسانی و مالی دائماً در حال خلق استارتاپ‌های مختلف و متعدد است. به عبارتی، استارتاپ استودیو همانند کارخانه‌ای است که به طور مداوم در آن ایده تولید و بر روی ایده کار می‌شود و سپس به کمک منابع در دسترس تبدیل به استارتاپ می‌شود. استارتاپ استودیوها مراکز جدیدتری در مقایسه با سایر مراکز حمایتی مانند شتاب‌دهنده‌ها هستند و اولین استارتاپ استودیو در سال ۱۹۹۶ توسط آیدیالَب در آمریکا راه‌اندازی شد.

یکی از اهداف استارتاپ استودیو، تولید استارتاپ‌هایی با برند ارزشمند و ارزش سهامی بالا در آینده است. استارتاپ استودیو به جای تمرکز بر تعداد استارتاپ‌ها، کیفیت آن‌ها را در نظر می‌گیرد. به همین خاطر، بیشتر استارتاپ استودیو‌ها سالانه بین ۳ تا ۵ استارتاپ را تولید می‌کنند. استارتاپ استودیوها با توجه به ساختار خود، به طور متوسط بین ۲۰٪ تا ۵۰٪ (و در برخی موارد بیشتر) از سهام استارتاپ‌ها را در اختیار می‌گیرند. در صورتی که ایده و تیم از خارج از مجموعه آورده شود، سهام استارتاپ استودیو کمتر خواهد بود و در صورتی که ایده‌پردازی و تیم‌سازی توسط خود استارتاپ استودیو انجام شود، معمولاً اکثریت سهام را در اختیار خواهد داشت.

با توجه به اینکه استارتاپ استودیوها نیازهای مالی، انسانی، قانونی و … استارتاپ را تأمین می‌کنند، این مدل حمایتی منابع زیادی مصرف می‌کند. البته این مدل باعث هم‌افزایی بیشتر استارتاپ‌ها هم می‌شود. مثلاً در بخش بازاریابی، استارتاپ‌های یک استودیو با به اشتراک‌گذاری داده‌های خود از بخش‌های مختلف مشتریان، به بهبود بازاریابی یکدیگر کمک می‌کنند و نیز با کنار هم قرار گرفتن تیم‌ها، دانش و ابزارهای مختلف استارتاپ استودیو هزینه‌های عملیاتی کاهش می‌یابد.

از آنجایی که منابع کافی با ایده‌هایی با احتمال موفقیت بالا در استارتاپ استودیوها ترکیب می‌شود، میزان موفقیت این مراکز افزایش می‌یابد و ریسک فعالیت را برای تیم‌های استارتاپی کاهش می‌دهد. به طوری که با وجود نرخ خروج ۲۰٪ در شتاب‌دهنده‌ها، در استارتاپ استودیو‌ها نرخ موفقیت و خروج حدود ۳۵٪ است.

 

معرفی بنیان‌گذاران

مهدی کاظمی، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل نارون، متولد ۱۳۶۳ و فارغ‌التحصیل رشته علم مدیریت در مقطع دکتری از دانشگاه صنعتی شریف است. مهدی عینعلی، هم‌بنیاگذار و مدیر ارشد فنی نارون، متولد ۱۳۶۲ و فارغ‌التحصیل رشته فناوری اطلاعات در مقطع کارشناسی ارشد از دانشگاه تربیت مدرس است.

مهدی عینعلی و مهدی کاظمی ورودی سال ۱۳۸۱ مقطع کارشناسی دانشگاه صنعتی شریف هستند و به واسطه هم‌خوابگاهی بودن در دوران تحصیل دانشجویی با هم آشنا می‌شوند. آن‌ها بلافاصله بعد از فارغ‌التحصیلی، اولین کسب‌وکار مشترک خود را در مرکز رشد تربیت مدرس در حوزه کنفرانس مجازی (Virtual Conferencing) در سال ۱۳۸۵ راه‌اندازی کردند. اما سه سال بعد، اولین تجربه همکاری آن‌ها سرانجام خوشی نداشت و شرکت خود را تعطیل کردند.

 

در سال ۱۳۹۲ دوباره به همراهی هم فروشگاه زنجیره‌ای به نام مارتیا را راه‌اندازی می‌کنند. ایده این فروشگاه این بود که علاوه بر فروش فیزیکی کالا، فروش اینترنتی نیز داشته باشد. برای عملی شدن این موضوع موفق به جذب سرمایه و تأسیس چهار شعبه می‌شوند. اما در نهایت به دلیل همراستا نبودن اهداف سرمایه‌گذار و بنیان‌گذاران، مارتیا را به سرمایه‌گذار می‌فروشند. 

یک سال بعد، همکاری دیگری را شروع می‌کنند که نتیجه آن تأسیس شرکت شایا در حوزه هوش مصنوعی بود. آن‌ها در شایا با پیاده‌سازی ساختاری تقریباً مشابه به استارتاپ استودیوها، شروع به توسعه محصول‌های مختلفی می‌کنند که استارتاپ‌های انیگمایند، کاوان، مدیااد، ادتریس و دیباچه از دل این مجموعه بیرون آمده‌اند. جالب است بدانید که برخی از این استارتاپ‌ها توسط مجموعه‌های بزرگ‌تر مانند کافه بازار و تپسل خریداری شده‌اند.

 

داستان شکل‌گیری نارون

ایده اصلی شکل‌گیری نارون در ذهن مهدی کاظمی پدید آمد. به عقیده او یک حلقه مفقوده میان شرکت‌های سرمایه‌گذاری جسورانه و کارآفرینان استارتاپی وجود داشت. یک مجموعه سرمایه‌گذاری که علاوه بر دسترسی به بازار، زیرساخت مناسب و کافی داشته و جاده را برای کارآفرینان و مدیران کسب‌وکار برای راه‌اندازی استارتاپ هموار کند. آن‌ها ایده راه‌اندازی یک استارتاپ استودیو را در ذهن داشتند که تا حدودی موفق به پیاده‌سازی آن در شایا شده بودند. اما برای اجرای دقیق‌تر این ایده نیاز به همکاری با مجموعه بزرگ‌تری بود. 

از آنجا که چند بنیان‌گذار کارگزاری آگاه با مهدی کاظمی و عینعلی آشنا بودند، این آشنایی و اعتماد زمینه همکاری این دو نفر با مجموعه آگاه را فراهم کرد. اعضای مدیریتی کارگزاری آگاه با توجه به روند‌های روز فناوری‌های مالی در جهان، به تغییر نیاز مشتریان در بازارهای مالی واقف بودند و نیاز به نوآوری در این حوزه را لازم می‌دانستند. به همین دلیل در تیرماه ۱۳۹۹ ایده استارتاپ استودیو نارون شکل گرفت. 

مالکیت استارتاپ استودیو نارون به صورت کامل در اختیار کارگزاری آگاه است و این دو دوست به عنوان هم‌بنیان‌گذار در آن مشغول به کار هستند. با وجود مالکیت آگاه، نارون برای پیاده‌سازی ایده‌های خود یک ساختار مستقل از نظر اجرایی و فنی دارد تا بتواند به عنوان تسهیلگر، محیط مناسبی برای شکل‌گیری و ایده‌پردازی استارتاپ‌ها در حوزه بازارهای مالی ایجاد کند. دلیل اصلی استقلال عملیاتی و اجرایی نارون این بوده تا ذهنیت مدیریت یک شرکت بالغ در فرایند ایده‌پردازی تا ورود به بازار تأثیر نداشته باشد تا استارتاپ‌ها به صورت چابک به خلق ارزش و استارتاپ‌های جدید بپردازد.

 

دلایل راه‌اندازی استارتاپ استودیو نارون

به نظر بنیان‌گذاران نارون، اکوسیستم استارتاپی ایران به اندازه کافی به بلوغ نرسیده تا زنجیره کاملی از زمان شکل‌گیری ایده تا خروج یا ورود به بورس شکل گیرد. به همین دلیل افراد توانمند، خبره و متخصص با توجه به ریسک‌های متعدد استارتاپ‌ها به راه‌اندازی کسب‌وکار علاقه چندانی نشان نمی‌دهند و بیشتر بنیان‌گذاران این اکوسیستم جوان هستند. در حالی که میانگین سن کارآفرینان موفق در فضای بین‌المللی بیش از ۴۰ سال است. 

در کنار هم قرار گرفتن عواملی همچون تأمین سرمایه اولیه، استانداردها و فرایند مشخص برای توسعه محصول و کسب‌وکار، دسترسی به امکانات و زیرساخت فنی لازم و تیم‌سازی در استارتاپ استودیو نارون باعث می‌شود احتمال موفقیت استارتاپ‌ها افزایش یابد. در نتیجه افراد متخصص نیز به این حوزه علاقه نشان می‌دهند و همچنین زنجیره سرمایه‌گذاران و کارآفرینان در اکوسیستم تکمیل می‌شود. راه‌اندازی استارتاپ استودیو در اروپا به دلیل اکوسیستم نوپاتر در مقایسه با سیلیکون ولی رونق بیشتری داشته و می‌تواند در فضای نوپای استارتاپی ایران نیز مؤثر واقع شود.

کارگزاری آگاه بر اساس تغییرات ساختار بازارهای مالی و استفاده از فناوری‌های روز در آن، نیاز به کسب‌وکارها و محصولات نوآور و فناوری‌محور برای خلق ارزش و رفع نیاز مشتریان را امری ضروری می‌دانست. یک ویژگی استارتاپ استودیو این است که دانش لازم توسط مجموعه بزرگ‌تر در اختیار استارتاپ‌ها قرار می‌گیرد. کارگزاری آگاه به کمک متخصصان خود در بازارهای مالی این امکان را دارد که در کنار سرمایه اولیه، دانش کافی را به استارتاپ‌های نارون تزریق کند. 

ایده‌های شکل‌گرفته در استارتاپ استودیو نارون بر اساس نیازها و ساختار کسب‌وکار کارگزاری آگاه است که زنجیره ارزش این مجموعه را تکمیل کند. در صورتی که استارتاپ‌های نارون در پایان دوره حمایتی خود به موفقیت برسند، می‌توانند به صورت کامل در آگاه ادغام یا به عنوان یکی از زیرمجموعه‌های آگاه مشغول به کار شوند. با وجود امکان خروج یا ادغام در شرکت بالادستی، نرخ موفقیت استارتاپ‌ها نیز افزایش می‌یابد.

مهدی کاظمی با اشاره به تفاوت‌های ساختار استارتاپ استودیوها می‌گوید: «بهترین نمونه مشابه به استارتاپ استودیو نارون با توجه به فرایندهای داخلی و مدل توسعه کسب‌وکار و محصول، استارتاپ استودیو آمریکایی BCG Digital Ventures است.»

 

فرایند تولید استارتاپ در استارتاپ استودیو نارون

همان طور که اشاره شد، راه‌اندازی استارتاپ در استارتاپ استودیوها ساختار متفاوتی دارد. در استارتاپ استودیوهایی نظر نارون، ابتدا ایده در خود استارتاپ استودیو شکل می‌گیرد و سپس با جذب اعضا شروع به کار می‌شود. قدم اول راه‌اندازی استارتاپ، ایده‌پردازی توسط تیم نارون و ارائه آن به صندوق سرمایه‌گذاری جسورانه آگاه است. در اصل این صندوق نهاد بالادستی نارون محسوب می‌شود و تأمین مالی و نظارت بر پیشرفت استارتاپ‌ها را انجام می‌دهد.

پس از تأیید ایده‌ها، فرایند تولید استارتاپ شروع می‌شود. استارتاپ استودیو نارون مدت زمان شکل‌گیری تا ورود به مرحله رشد استارتاپ‌ها را ۱۸ ماه در نظر گرفته است. در طول این ۱۸ ماه، پنج گام برداشته می‌شود که در ادامه به تشریح آن‌ها می‌پردازیم.

 

تعریف کسب‌وکار

پس از تصویب ایده، قدم بعدی ملحق شدن یک مدیر کسب‌وکار است. در طول فعالیت یک سال گذشته، بیشتر مدیران کسب‌وکار به کمک شبکه ارتباطی تیم اجرایی نارون به این مجموعه اضافه شده‌اند. البته به تازگی تعدادی از مدیران کسب‌وکار از طریق آشنایی با نارون با ارسال درخواست همکاری در استارتاپ استودیو مشغول به کار شده‌اند.

مدیر کسب‌وکار در این مرحله تلاش می‌کند تا بر اساس بررسی بازار بین‌المللی، مصاحبه با خبرگان، بررسی محصولات داخلی، مصاحبه با مشتریان و دیگر ابزارها به پرسش‌های کلیدی کسب‌و‌کار پاسخ دهد. در پایان این مرحله، مدیر کسب‌وکار به کمک شناخت خود از بازار به مدل کسب‌وکار مناسب برای ساخت کمینه محصول پذیرفتنی (MVP) اولیه دست می‌یابد.

 

اعتبارسنجی محصول

در این مرحله تعریف مسئله به صورت دقیق انجام شده و راهکاری برای پاسخ به آن ارائه می‌شود. ممکن است برای دستیابی به راهکار، تحقیق بازار و ساخت نمونه اولیه (Prototype) محصول چند بار تکرار شود.

 

بهبود محصول

در مرحله بهبود، نمونه اولیه به کمینه محصول پذیرفتنی تبدیل شده و مقدمات ارائه آن به بازار به صورت محدود فراهم می‌شود. کمینه محصول پذیرفتنی در محیط وب یا موبایل توسعه داده می‌شود تا تست‌های بازار با کمترین هزینه انجام شود.

 

توسعه کسب‌وکار

در مرحله توسعه، علاوه بر دریافت دائمی بازخوردهای بازار و اصلاح محصول، فعالیت‌های بازاریابی و تبلیغات نیز شروع می‌شوند. هدف این مرحله اطمینان از هم‌سویی محصول با نیازهای بازار، اقبال بازار به محصول، جذب تعدادی مشتری و همچنین آزمودن کانال‌های بازاریابی و اثربخشی آن‌ها برای ورود به مرحله بازار است. 

 

ورود به بازار

در این مرحله، عملاً کسب‌وکار وارد عملیات اصلی خود شده و کارهای پشتیبانی و فروش به وظایف تیم اضافه می‌شود. استارتاپ ساختار کسب‌وکاری به خود می‌گیرد و فرایندهای بازاریابی و پشتیبانی محصول به شکل جدی‌تری ساختاردهی و انجام می‌شوند.

استارتاپ‌ها در استارتاپ استودیو نارون ۱۸ ماه فرصت دارند تا به مرحله تناسب محصول و بازار برسند. تشخیص این موضوع که آیا استارتاپ به مرحله تناسب بازار و محصول رسیده بر عهده کمیته راهبری نارون و کمیته صندوق سرمایه‌گذاری جسورانه آگاه است. در صورت موفقیت، استارتاپ از نارون خارج می‌شود و به عنوان زیرمجموعه آگاه شروع به کار کرده یا در آگاه ادغام می‌شود. در این مرحله از رشد استارتاپ،

سرمایه‌گذاری بیشتری توسط آگاه انجام می‌شود تا فرایند بازاریابی و جذب گسترده مشتریان شروع شود.

 

ساختار سازمانی استارتاپ استودیو نارون

استارتاپ استودیو نارون در حال حاضر یک تیم ۶۰ نفره است که هشت نفر تیم مدیریتی و بقیه عضو تیم‌های استارتاپی هستند. یکی از مسؤولیت‌های اصلی استارتاپ استودیو نارون تیم‌سازی و استقرار افراد بر روی ایده‌های استارتاپی است. مدیر کسب‌وکار و کمیته راهبری استارتاپ دو رکن اساسی در پیاده‌سازی و شکل‌گیری استارتاپ‌ها هستند.

 

مدیر کسب‌وکار

مدیر کسب‌وکار مسئولیت مدیریت و راه‌اندازی استارتاپ را بر عهده دارد و پس از خروج استارتاپ از نارون به عنوان مدیرعامل شناخته می‌شود. مدت زمان پیشنهادی نارون برای سمت مدیرعاملی پنج سال است. مدیر کسب‌وکار در نقش مدیرعامل اختیار تام در تصمیم‌گیری و برنامه‌ریزی استارتاپ دارد. وظایفی همچون بودجه‌بندی، جذب، آموزش و توسعه منابع انسانی، تعیین مسیر توسعه کسب‌وکار بر عهده این فرد است. تصمیمات استراتژیک و کلیدی که بر عهده مدیر کسب‌وکار است باید در کمیته راهبری استارتاپ تصویب شود. 

با توجه به اینکه تمامی ریسک‌های استارتاپ بر عهده کارگزاری آگاه است، مجموع سهام مدیر کسب‌وکار و افراد کلیدی استارتاپ زیاد نبوده و به صورت پله‌ای واگذار می‌شود. این عدد با توجه به ویژگی‌ها و تجارب مدیر کسب‌وکار و ارزش پیشنهادی استارتاپ می‌تواند متفاوت باشد. واگذاری سهام به مدیر کسب‌وکار حتمی بوده و دیگر اعضای تیم در صورت تصمیم مدیر کسب‌وکار و تصویب در کمیته راهبری سهام دریافت خواهند کرد. در صورتی که مدیر کسب‌وکار قصد جدایی از استارتاپ را قبل از پایان دوره پنج ساله داشته باشد، باید سهام دریافت‌شده را به قیمت روز واگذار کرده و از مجموعه جدا شود. 

 

کمیته راهبری

این کمیته نقش هیئت‌مدیره استارتاپ را دارد که متشکل از دو مدیر خبره از کارگزاری آگاه، مهدی کاظمی، مهدی عینعلی و مدیر کسب‌وکار استارتاپ است. این کمیته در تصمیم‌گیری‌های کلان مانند برنامه بازاریابی، نقشه راه محصول و … دخیل است. همچنین این کمیته نقش پل ارتباطی میان کارگزاری آگاه و استارتاپ استودیو نارون را بر عهده دارد. 

کمیته راهبری حق دخالت در تصمیم‌گیری‌های مدیر کسب‌وکار را ندارد و در کارهای عملیاتی هم ورود نمی‌کند، بلکه از طریق پیشنهادها و گزینه‌های خود به خصوص در برنامه‌های بازاریابی، توسعه محصول و تغییر مدل کسب‌وکار سعی دارد در تدوین برنامه‌های راهبردی، استارتاپ‌ها را یاری کند. در صورت نیاز به زیرساخت‌ها یا همگام‌سازی با محصولات دیگر کارگزاری آگاه، این موضوع ابتدا در همین کمیته مطرح می‌شود. در اصل کمیته راهبری استارتاپ نقش نظارتی دارد و نارون به عنوان همراه استارتاپ‌ها، سعی دارد با رفع موانع، مسیر توسعه کسب‌وکارها را هموار کند. 

 

خدمات استارتاپ استودیو نارون

تأمین مالی و تیم‌سازی استارتاپ‌ها از خدمات اصلی نارون محسوب می‌شوند. انجام امور مالیاتی، حقوقی و … نیز بر عهده نارون است تا تمام تمرکز اعضای تیم روی توسعه و رشد کسب‌وکار باشد. علاوه بر این، خدمات دیگری توسط استارتاپ استودیو نارون ارائه می‌شود که در ادامه به توضیح آن‌ها می‌پردازیم.

 

امکانات فنی

استارتاپ استودیو نارون یک تیم فنی به نام افرا دارد که بخش زیادی از دغدغه‌های فنی استارتاپ‌ها مربوط به داده، الگوریتم‌ها و شبیه‌سازی را برطرف می‌کند. البته استفاده از این خدمات برای استارتاپ‌ها اختیاری است و می‌توانند بر اساس نیازهای خود از زیرساخت‌های دیگر خارج از مجموعه استفاده کنند.

امکانات فنی همچون زیرساخت لازم برای گسترش و نگهداری محصول و مشاوره تیم فنی در طراحی و معماری سیستم‌ها در نارون ارائه می‌شود. در اصل بخشی از توسعه فنی استارتاپ‌های حوزه بازارهای مالی در تیم افرا آماده می‌شود. انجام این کار باعث کاهش هزینه‌ نهایی و افزایش سرعت توسعه محصول می‌شود.

 

استانداردهای چابک کسب‌وکار

فرایندهای اجرا و توسعه چابک کسب‌وکار توسط تیم نارون تهیه شده که به صورت از پیش آماده قابل یادگیری و پیاده‌سازی در استارتاپ‌ها هستند. این ساختار آماده کمک می‌کند تا اعضای تیم استارتاپی با نحوه انجام کارهای مختلف مرتبط با راه‌اندازی یک استارتاپ آشنا شود. پایبندی به این فرایندها یا پیاده‌سازی مسیر توسعه اختصاصی در اختیار مدیر کسب‌وکار است و عمل به این فرایندها لزومی ندارد. 

 

دسترسی به منابع و مجوزهای کارگزاری آگاه

به سب تعامل نزدیک استارتاپ استودیو نارون و کارگزاری آگاه، دسترسی به مشتریان یا شعبه‌های آگاه برای استارتاپ‌های نارون برای شناخت و تحلیل بازار ممکن خواهد بود. لازم به ذکر است دسترسی به مشتریان آگاه در ماه‌های اولیه شکل‌گیری استارتاپ به صورت محدود و با رضایت مشتریان انجام می‌شود. در پایان دوره ۱۸ ماهه و پس از مرحله تناسب بازار و محصول، در صورت نیاز محصول هر استارتاپ با محصولات کارگزاری آگاه یکپارچه می‌شود. در این حالت با دسترسی به کاربران میلیونی کارگزاری آگاه، زمینه رشد سریع و ناگهانی استارتاپ‌ها فراهم خواهد شد.

کمیته راهبری نیز به کمک داده‌ها و اطلاعات انبوه خود از کارگزاری آگاه می‌توانند در شناخت و تحلیل بازار به استارتاپ‌ها کمک کنند. همچنین در صورت نیاز به مجوزهای لازم برای فعالیت در بازارهای مالی، استارتاپ‌ها می‌توانند از مجوزهای آگاه استفاده کرده و بدون دغدغه‌های قانونی فعالیت خود را شروع کنند.

 

پورتفولیو استارتاپ استودیو نارون

حوزه مورد علاقه نارون برای استارتاپ‌سازی بازار مالی با تمرکز بر بازار سرمایه است. مخاطبان اصلی استارتاپ‌های نارون بیشتر افراد تازه‌کار و کم‌تجربه در بازارهای سرمایه هستند. به خصوص جوانانی که با فضای دیجیتال و فناوری‌های روز آشنا هستند و بیشتر وقت خود را در این فضاها سپری می‌کنند. همچنین با توجه به اینکه نارون زیرمجموعه کارگزاری آگاه است، ایده‌های شکل گرفته در نارون نباید با فعالیت‌های اصلی کارگزاری آگاه تعارض داشته باشد. 

هدف‌گذاری نارون تولید یک استارتاپ در هر فصل از سال است. استارتاپ استودیو نارون در مدت زمان فعالیت کمتر از یک سال خود موفق به تولید چهار استارتاپ شده است. در زیر به معرفی استارتاپ‌های نارون می‌پردازیم.

  • بازده: رسانه خبری و تحلیلی بازار سرمایه
  • هم‌سبد: پلتفرم معاملات اجتماعی در بورس
  • داراتو: ابزار مدیریت هوشمند سرمایه‌گذاری‌های خرد 
  • گردو: آموزش بازار سرمایه از طریق شبیه‌سازی معاملات و گیمفیکشنبازنشر از تکراسا

Read More

نوآوری خوب یا نوآوری بد؟

نوآوری چه ارزشی دارد؟ چرا خلاقیت در جهان امروز تا این اندازه پراهمیت است؟
اجازه دهید از اینجا شروع کنیم که نوآوری چیست؟ شما بارها و بارها کلمه نوآوری را شنیده‌اید، امروزه این واژه بیشتر در ارتباط با فناوری‌های جدید به‌کاربرده می‌شود، نوآوری در دو معنای معرفی چیزی نو یا ایده، فرآیند و روشی نوین استفاده می‌شود. نوآوری یک نیاز را کاهش می‌دهد، فرآیندی را ساده می‌کند یا فرصتی جدید در بازار را شناسایی و از آن استفاده می‌کند. از این اصطلاح برای توضیح توانایی تغییر مسیر زندگی در آینده استفاده می‌شود، توانایی ایجاد چیزی که هنوز هیچ‌کس نمی‌تواند آن را ببیند یا درک کند، نوآوری ایجاد راه‌حل‌های جدید برای مشکلات موجود یا دیدن مشکلات موجود به روش‌های جدید است.
نوآوری را اغلب ایجاد یا معرفی چیزی نو می‌دانند، این تعریفی درست است اما امروزه نوآوری بیش از این تعریف کلی است و مفهومی شامل ارتقا و بهبود سطح زندگی یک نسل یا بشر است، تغییری که می‌توان آن را اندازه‌گیری کرد، نوآوری چیزی است شبیه اختراع و تولید تلفن هوشمند و فراگیری استفاده از آن؛ بنابراین نوآوری تنها یک کلمه نیست، به روش‌هایی که پیش از این از آن استفاده نکرده‌ایم، راهکارهایی که به نحوی چندجانبه کارها را آسان می‌کند یا به ابعاد مختلفی توجه دارد نوآوری گفته می‌شود؛ اما کدام نوآوری امروز در جهان اهمیت دارد؟ چه نوآوری خوب است و کدام نوآوری بد؟

 

یک داستان آشنا، اهمیت همه‌جانبه نگریستن

روزگاری را تصور کنید که شیرهای خوراکی در بطری‌های شیشه‌ای بسته‌بندی می‌شد، توزیع این بسته‌های سنگین هزینه حمل‌ونقل را افزایش می‌داد و لازم بود پس از توزیع تمامی شیشه‌های خالی نیز به کارخانه بازگردانده شود. روش‌های نوآورانه فراوانی برای ادغام توزیع و برگرداندن بطری‌های شیر در اتاق‌های ایده‌پردازی کارخانه‌های لبنیات بررسی شد و در نهایت در سراسر جهان افراد توزیع‌کننده بطری‌های شیر که در آن زمان شغل افراد زیادی بود، بطری‌های استفاده شده و خالی را نیز جمع‌آوری می‌کردند. در اینجا بهینه‌سازی را مشاهده می‌کنیم که زمان حمل‌ونقل را کاهش می‌دهد و هزینه‌های دو بار رفت‌وآمد به سرتاسر شهرها را به یکبار محدود می‌کند.
ناگهان ایده بطری پلاستیکی که سبک‌تر است، نیازی به بازگردانده شدن به کارخانه‌ها ندارد و هزینه‌ها را بسیار کاهش می‌دهد مطرح می‌شود. این ایده نو دگرگونی شدیدی در تمام مراحل تولید و توزیع شیر خوراکی ایجاد کرد ولی همان‌طور که امروز همه می‌دانیم این نوآوری همه‌جانبه نبود و به نکاتی خارج از چرخه تولید و توزیع شیر توجه نکرده بود، ورود بی‌رویه پلاستیک به چرخه تولید و مصرف شیر اگرچه از نظر اقتصادی از چند جهت به‌صرفه بود ولی از منظر محیط زیستی مخرب محسوب می‌شد زیرا نتیجه این نوآوری طبق آمار سال ۲۰۱۸ چنین است: ما در سال ۳۶۰ میلیون تن پلاستیک تولید کرده و آن را دور می‌ریزیم و مواد شیمیایی اضافه‌شده به پلاستیک‌ها توسط بدن انسان جذب می‌شوند، مشخص شده است که برخی از این ترکیبات هورمون‌ها را تغییر می‌دهند و یا اثرات بالقوه زیان‌بار دیگری بر سلامت انسان دارند. بقایای پلاستیک توسط حیوانات دریایی بلعیده می‌شود به حیات‌وحش آسیب می‌زند، جانوران دریایی را زخمی یا مسموم می‌کند، سلامت حیوانات دریایی به عنوان بخشی از طبیعت به‌خودی‌خود اهمیت دارد ولی از سوی دیگر این آسیب‌ها بشر را نیز تحت‌تأثیر قرار داده است چرا که همین موجودات مسموم بخشی از غذای انسان‌ها هستند.
محیط‌زیست، تغییرات اقلیمی و نوآوری
هر ایده می‌تواند جهان را تغییر دهد و استفاده از پلاستیک در بسته‌بندی‌ها نیز چنین تغییر بزرگی ایجاد کرد ولی این تغییر در نهایت به نفع سلامت بشر نبود. نوآوری می‌تواند از جهاتی مثبت و از جهاتی منفی باشد. نوآوری منفی به این معنی است که توجه همه‌جانبه به اثرات استفاده از یک فناوری یا نوآوری فناورانه وجود نداشته باشد و توجه به مسائلی مانند تغییرات اقلیمی، محیط‌زیست و توسعه پایدار در آن نادیده گرفته شود؛ اما ما غالباً بیشتر درباره نوآوری «خوب» می‌شنویم، چرا؟ جدا از اندازه‌گیری خوبی یا بدی نوآوری می‌دانیم که اثرات مثبت نوآوری در بالا بردن سطح کیفی زندگی انسان غیرقابل‌انکار است، یک مثال کوچک با تأثیر بزرگ استفاده حدود نیمی از جهان از تلفن هوشمند و در نتیجه دسترسی آن‌ها به منابعی است که در گذشته افراد اندکی از آن برخوردار بودند.

کدام نوآوری خوب است؟

نوآوری خوب است یا بد؟ نوآوری آن‌طور که تعریف کردیم مفهومی کاملاً مثبت و خوب است با این شرط که به ابعاد مختلف اثرات آن توجه کنیم زیرا نوآوری می‌تواند اثرات نامطلوبی داشته باشد، اما سؤال درست‌تر این است که بپرسیم در چه حوزه‌ای باید نوآوری کرد و چرا؟ با چه هدفی و به چه قیمتی نوآوری مجاز است؟
گاهی برخی کلمات چنان برای ما ارزشمند می‌شوند که فراموش می‌کنیم به همه ابعاد و وجوه آن بنگریم، نوآوری یکی از ارزش‌های سازمان‌های جدید، استارتاپ‌ها و زندگی مدرن امروز در جهان است ولی آیا همواره نوآوری خوب است؟ اگر نوآوری نبود ما امروز به اینترنت دسترسی نداشتیم، ابزار و روش‌هایی که به کمک آن کهکشان‌های دور را مشاهده می‌کنیم اختراع نشده بودند و امروز برای مقابله با تغییرات اقلیمی نگاهی به ذهن‌های پویایی که می‌توانند ردپای کربن را در تولید کمرنگ کنند نداشتیم.
نوآوری از زمان اختراع چرخ ۳۴۰۰ سال قبل از میلاد تا اختراع تلفن هوشمند در سال ۲۰۰۷ همواره شامل توسعه و اختراع روش‌های جدید برای مقابله با مسائل و چالش‌های انسان در جهان بوده و هم اکنون نیز نوآوری با نگاهی به آینده و نیازهای امروز جهان معنا دارد؛ بنابراین نمی‌توان صرف جدید بودن، راهگشا بودن در یک مسئله و حل یک چالش بشری نوآوری را نوآوری خوب دانست بدون آنکه به اثرات محیط زیستی، توجه به سلامت و حقوق تمام انسان‌ها در جهان توجه کرد.

نوآوری خوب به همه افراد توجه می‌کند

سال‌های طولانی خودروسازان از آزبست در لنت ترمز و سایر بخش‌های خودروها استفاده می‌کردند و بسیاری هنوز نیز به این شیوه ادامه می‌دهند، زیرا آزبست مستحکم و مقاوم است. آزبست اگرچه از سویی برای سلامت سرنشینان خودرو مناسب است و از بروز تصادف‌ها جلوگیری می‌کند ولی از سویی دیگر آزاد شدن آن در هوا سلامت تمامی افراد یک جامعه را به خطر می‌اندازد، آزبست عامل بروز بسیاری از بیماری‌های ریوی است، با ممنوعیت استفاده از آزبست به دلیل خطرات متعددی که برای سلامتی انسان‌ها دارد، شرکت‌های سازنده مواد جایگزینی را برای استفاده در خودرو معرفی کرده، به این فرآیند نوآوری خوب گفته می‌شود، نوآوری که به تمامی جوانب استفاده از یک محصول توجه می‌کند و علاوه بر سود خود و سلامت مصرف‌کنندگانش به سلامت عمومی جامعه نیز اهمیت می‌دهد.
نوآوری‌های جدید در ساخت نفتکش‌ها جلوی ورود مواد نفتی به آب اقیانوس‌ها و آلودگی زیست‌محیطی را گرفته است، برخی از نوآوری‌های جدید با تولید ظروف یک‌بارمصرف، دستمال‌کاغذی، مداد و سایر مواد مصرفی تجزیه‌پذیر به کاهش خطرات محیط زیستی که مواد قبلی ایجاد می‌کردند کمک کرده، جایگزینی انرژی‌های پاک کمک بزرگی به تولید کمتر
خودروهایی که با فناوری‌های نوآورانه ساخته‌شده‌اند بدون استفاده از آزبست نسبت به گونه‌های قدیمی سازگارتر با محیط زیست هستند و از بیماری هزاران انسان جلوگیری کرده‌اند. آب پاکیزه به واسطه نوآوری در تصفیه‌کننده‌های کم‌هزینه امروز در دسترس افراد بیشتری است و صدها و هزاران مثال دیگر که هرروز درباره آن می‌شنویم و می‌بینیم. نوآوری سویه منفی یا مخرب ندارد؟ همه می‌دانیم که اگر چنین سویه‌ای نیز برای نوآوری وجود داشته باشد قطعاً کمپانی‌های بزرگ بر روی آن متمرکز نمی‌شوند؛ اما چطور می‌توان به شکلی همه‌جانبه نوآوری را بررسی کرد و ارزشی که نوآوری خلق می‌کند را به دور از تبلیغات شرکت‌های بزرگ سنجید؟ برای شکل‌گیری نوآوری خوب باید چطور بیاندیشیم؟ \اسخ به سوال آخر نیاز دارد که بدانیم نوآوران چطور می‌اندیشند.
نوآوران چطور می‌اندیشند؟
نوآور بودن یعنی کنجکاوی، جسارت و سرکشی دائمی. نوآوری حس سیال در قالب‌های از پیش تعیین شده قرار نگرفتن است، بی‌حدوحصر بودن. نوآوری جستجوی فعالانه مسیری برای بهبود محصول، فرآیند یا ایده، تفکر و نگرشی خارج از چهارچوب‌ها است. نوآوری با تمایل به ریسک کردن بیشتر و فکر کردن خارج از چهارچوب‌هایی که در ذهنمان شکل‌گرفته است ارتباط مستقیم دارد.

سازمان نوآور چگونه کار می‌کند؟

سازمان نوآور دقیقاً شبیه به فرد نوآور ریسک‌پذیر است، از شکست نمی‌هراسد و حتی درصورتی‌که پس از یک‌بار شکست دوباره به مسیر ایده‌پردازی خود ادامه دهد احتمال بیشتری دارد که شرکتی پیشرو در نوآوری شود. برای اینکه سازمانی نوآور شکل بگیرد محیطی ایمن نیاز است، همکاری نیز یکی از مهم‌ترین عوامل نوآوری در سازمان است، همکاری مناسب میان اعضای تیم و سازمان‌های همکار، گرد هم جمع شدن مردم و متخصصان، هم‌افزایی و تجمیع فکرها و ایده‌ها و استفاده از قدرت با هم بودن برخلاف نظام بروکراتیکی که فرآیندهای کاری را کند می‌کند و امکان رشد نوآورانه را محدود می‌کنند ضروری است. پیشرو بودن در نوآوری برای هر سازمانی ممکن نیست، توانمندسازی اعضای تیم‌ها در همه جایگاه‌های شغلی پیش‌نیاز یک سازمان نوآور است.
تقریباً غیرممکن است گروه بزرگی از افراد که احساس قدرت داشته باشند مسیری نو و راهی جدید در حرفه خود ایجاد نکنند. با بالا بردن سطح تعامل میان افراد سازمان و درگیر کردن همه در فرآیند تصمیم‌گیری این احساس قدرت را به اعضای یک سازمان می‌بخشیم و امکان شکل‌گیری ایده‌های نو در سطح سازمان را بالا می‌بریم. نوآوری در چنین شرایطی ایجاد می‌شود اما این نوآوری لزوما نوآوری خوب نیست.

چه عواملی در ایجاد نوآوری خوب مؤثر است؟
عوامل متعددی در نوآوری و نوآور بودن افراد و کسب‌وکارها تأثیرگذارند، در نتیجه یک پژوهش در ایالت متحده آمریکا نقش شیوه عملکرد اقتصادی دولت در ایجاد ظرفیت نوآوری بالاتر اثبات شده است. در سطح سازمان برای اینکه یک سازمان در نوآوری پیشرو شود، باید به تقویت همکاری و توانمندسازی افراد در همه جایگاه‌های شغلی توجه شود تا افراد نیاز به ایجاد تغییر را درک کنند و توانایی پذیرش ریسک و فکر کردن خارج از چارچوب را در خود ایجاد کنند. نگاه انتقادی و خارج از چهارچوب‌ها این توانایی را در افراد ایجاد می‌کند که هنگام بررسی هر ایده نو به اثرات مختلف و ابعاد متفاوت آن توجه کنند. همچنین برای نوآوری خوب نیاز به ایجاد محیطی امن برای افراد است، شرکت‌های چندملیتی بزرگ مانند ماکروسافت با ایجاد کارگاهی امن برای کارهای شخصی کارمندان خود، کشورهای صنعتی بزرگ با فراهم کردن سازوکارهای رفاهی بیشتر برای شهروندان و استارتاپ‌های کوچک با در نظر گرفتن آزادی اختیار و عمل برای اعضای خود به ایجاد این فضای امن کمک می‌کنند.

در هر حال نوآوری نه خوب است و نه بد ولی به نظر می‌رسد در زندگی امروز ما ضروری‌تر از همیشه است. نوآوری اگر به درستی انجام شود، قدرت تأثیرگذاری، بهبود و تغییر در شیوه زندگی، کار و تعامل ما را دارد. هر شرکتی باید آرزو داشته باشد که در نوآوری پیشرو باشد، در این مسیر قدم بردارد تا تغییرات بنیادی مبتنی بر نوآوری که زندگی همه ما در جهان را دچار تحول می‌کند رخ دهد. آینده بیش از پیش به نوآوری گرایش خواهد داشت که به حقوق بشر پایبند باشد و به حفظ محیط زیست توجه کند.

منابع
Technology — Good, Bad or Neutral
• How Does Technology Affect Your Health? The Good, the Bad, and Tips for Use
• This Long-Awaited Technology May Finally Change the World
Climate Innovation: Diversification and Green Business Models
Technological Influence on Society
• positive vs. negative effects of innovation capabilities on firm performance

Read More

دوره توسعه مهارت‌های رهبری

دوره لیدرشیپ بوتکمپ برای توسعه مهارت‌های رهبری مدیران نارون طراحی شده تا تیم‌های خود را توانمندتر همراهی کنند.

Read More

صنعت مالی دیجیتال در اقتصادهای نوظهور

صنعت مالی دیجیتال شامل انواع محصولات، برنامه‌ها، فرآیندها و مدل‌های تجاری است که خدمات مالی را دگرگون کرده‌اند.

Read More

استارتاپ استودیو چیست؟

استارتاپ استودیو چیست؟ پاسخ کوتاه این است که استارتاپ استودیو شرکتی است که شرکت‌های دیگری می‌سازد.

Read More